کسب و کارهای گردشگری در بن بست ارزی – نبض صدا

بازار ارز کشور در چند ماه اخیر یکی از پرالتهاب ترین و متلاطم ترین ایام خود را سپری کرده و می کند و فعالیت ها در هر یک از حوزه های اقتصادی کشور به نوعی تحت الشعاع نوسان های روی داده قرار گرفته است؛ از جمله صنعت گردشگری که فعالیت در آن وابستگی قابل توجهی به بازار ارز دارد و این در حالی است که بانک مرکزی تا مدتی حتی روی کاغذ این عرصه را مستحق دریافت ارز نمی دانست و دسترسی فعالان آن نیز مانند سایر کنشگران اقتصادی کشور به بازار آزاد ارز به شدت محدود بود

بازار ارز کشور در چند ماه اخیر یکی از پرالتهاب ترین و متلاطم ترین ایام خود را سپری کرده و می کند و فعالیت ها در هر یک از حوزه های اقتصادی کشور به نوعی تحت الشعاع نوسان های روی داده قرار گرفته است؛ از جمله صنعت گردشگری که فعالیت در آن وابستگی قابل توجهی به بازار ارز دارد و این در حالی است که بانک مرکزی تا مدتی حتی روی کاغذ این عرصه را مستحق دریافت ارز نمی دانست و دسترسی فعالان آن نیز مانند سایر کنشگران اقتصادی کشور به بازار آزاد ارز به شدت محدود بود.

رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران ادامه می دهد: «سیاست فعلی، بنگاه های فعال در حوزه گردشگری را در مسیر تعطیلی قرار داده است. این یک زنگ خطر جدی است؛ چراکه کشور با مشکل بیکاری روبه رو است و ادامه این رویه ممکن است به بروز یک بحران عمیق بیکاری منجر شود.»

حرمت الله رفیعی می افزاید: «آنچه واقعیت است و از آن هیچ گریزی نیست این امر است که دولت به دلیل محدودیتی که در دارایی های ارزی خود دارد، توانایی آن را ندارد ارز مورد نیاز تمامی حوزه ها را تامین کند. هم اکنون نیز همین موضوع باعث شده بسیاری برای دریافت ارز مشکل داشته باشند. فعالان گردشگری از جمله کسانی هستند که در دریافت ارز مشکل دارند و این درحالی است که این حوزه به لحاظ ارزی می تواند برای کشور بسیار درآمدزا باشد.»

از اوایل سال جاری دولت برای مهار مشکلات ارزی با سیاستی دستوری اعلام کرد که نرخ مبادله دلار ۴۲۰۰ تومان است؛ عرضه ارز در صرافی ها محدود شد، خرید و فروش آن با قیمتی جز این رقم قاچاق به حساب می آمد و در نتیجه، بازار خرید و فروش آزاد ارز تعطیل شد؛ امری که به باور کارشناسان سیاستی غلط از سوی دولت هم برای مهار و کنترل بازار و هم برای بهبود فضای کسب وکارهای موجود در کشور است. در حوزه گردشگری نیز از زمان بروز نوسانات ارزی، مشکلات فلج کننده ای ظهور کرده است. مهم ترین مشکل را شاید بتوان در معضل حواله های ارزی دانست؛ چراکه قریب به اتفاق بنگاه های فعال در این حوزه برای کسب وکار خود نیازی حیاتی به این چنین مبادلات ارزی دارند. همچنین گردشگرانی که از خارج از کشور به ایران سفر می کنند هنوز برای دریافت ریال دچار مشکل هستند و گردشگران خروجی نیز با محدودیت های شدید برای دریافت ارز مواجهند.

در شرایط کنونی و به دلیل مشکلات جدید به وجود آمده برای گردشگری، سرمایه گذاران دیگر تمایلی برای ورود به این حوزه ندارند و به دلیل صدور بی رویه و غیرکارشناسی مجوزهای فعالیت، سرمایه گذاران و فعالان واقعی به دلیل فضای مسموم موجود در بدو ورود شکست می خورند. به این ترتیب اگر هم کسی وارد این صنعت می شود با انگیزه برخورداری از برخی رانت ها خواهد بود که به فساد اقتصادی دامن خواهد زد.

« دنیای سفر » این نوشته را از « دنیای اقتصاد » آورده است. واکاوی، پی گیری، نگارش و آفرینش، شایسته سپاسگزاری است.

به باور کارشناسان اقتصادی، وضعیت کنونی ماحصل سیاست دولت است که به موجب آن عرضه و خرید دلار به نرخ ۴۲۰۰ تومان محدود شده و مستلزم آن است که دولت مابه التفاوت این رقم با نرخ واقعی ارز را در قالب یارانه ای نامحسوس پرداخت کند. نکته ای که اقتصاددانان در شرایط کنونی بر آن تاکید دارند این است که کشور در منابع ارزی خود با محدودیت روبه رو است و احتمالا با عملیاتی شدن تحریم ها در آینده، این محدودیت عمیق تر شود. بنابراین اقدام منطقی آن است که جلوی اتلاف منابع ارزی موجود گرفته شود. آنچه کارشناسان اقتصادی و فعالان صنایع در وضعیت موجود پیشنهاد می کنند محدودتر کردن پاسخ به تقاضای ارز توسط دولت نیست، بلکه در شرایط کنونی سیاستی صحیح تر دانسته می شود که اتمسفر بازار ارز را به سمت آزادسازی نرخ ها سوق دهد تا دیگر نیازی نباشد دولت برای تخصیص ارز یارانه بپردازد.

روشن است که سیاست درست در این وضعیت چیست؛ زمانی که دولت ارز کافی ندارد و نمی تواند قیمت آن را کنترل کند، باید بازار آن را آزاد بگذارد تا مردم و فعالان بتوانند به نرخ آزاد ارز مورد نیاز خود را تامین کنند. این نخستین بار نیست که کشور با بحران ارزی روبه رو می شود و تمامی تجربه های قبلی نیز موید این موضوع است که نمی توان بازار را با سیاست های دستوری و تعیین نرخ اداره کرد. هیچ دولتی در این خصوص موفق نشده و دولت کنونی نیز اگر تغییر رویه ندهد موفق نخواهد بود.

محدودیت های دولت
در همین حال، هفته گذشته سخنگوی دولت و رئیس سازمان برنامه و بودجه در سخنانی بار دیگر صنعت سفر و گردشگری را نشانه گرفت و اظهار کرد: «باید واقعیت های کشور را درک کنیم. در شرایطی اضطراری قرار گرفته ایم و در وضعیتی قرار نداریم که بتوانیم هزاران دلار به مسافران خارجی پرداخت کنیم.» محمدباقر نوبخت افزود: «نمی توانیم جامعه را در برابر تهدید بدخواهان تنها بگذاریم. در شرایطی هستیم که مجبوریم با شرمندگی درخواست های بعضی اقشار را اجابت نکنیم تا بتوانیم به امور ٨٠ میلیون ایرانی رسیدگی کنیم.» هرچند سفر خارجی به منظور تفریح عمدتا پدیده ای لوکس محسوب می شود، اما حق سفر یکی از حقوق اولیه انسان ها است که نمی توان آن را به شکل دستوری محدود کرد. اما به تبع سیاست کنونی و محدودیت موجود پیش روی این افراد برای دریافت ارز، این مساله تبدیل به معضل برای بسیاری از افراد شده است.

از طرف دیگر و با واقعی شدن نرخ ارز، دست دلالان و رانت خوران ارزی نیز از این بازار کوتاه می شود و تنها کسانی که واقعا به ارز احتیاج دارند، هر میزان که بخواهند آن را از بازار تامین می کنند. در همین خصوص رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران اظهار می کند: «آنچه به نظر می رسد این است که دولت با سیاست جدید ارزی، بخشی از کنترل خود بر اقتصاد را از دست داده و در برخورد با مشکلات نمی تواند تصمیم صریح و قاطعی اتخاذ کند؛ چراکه اکنون نه می تواند با سیاست دستوری قیمت ارز را پایین نگه دارد و از طرفی با وجود محدودیت هایی که دارد، نمی تواند عرضه آن را متوقف کند.»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *